Yetişkinlerde Uyku Kalitesi Kronobiyolojinin Psikolojik Dayanıklılık Ve Anksiyete İle İlişkisi

Abstract

Bu araştırmanın amacı; uyku kalitesi, sirkadiyen tipler, psikolojik dayanıklılık ile anksiyete arasındaki ilişkileri tespit etmektir. Araştırma, nicel analiz yöntemlerinden betimsel ve ilişkisel tarama modeline uygun olarak hazırlanmıştır. Araştırmanın çalışma grubu, 18-65 yaş aralığında içleme ve dışlama kriterlerine uygun olarak belirlenmiş 298 bireyden oluşmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak 'Sabahlılık- Akşamlılık Ölçeği', 'Pittsburg Uyku Kalitesi İndeksi (PUKİ)', 'Yetişkinler için Psikolojik Dayanıklılık Ölçeği (YİPDÖ)' ve 'Beck Anksiyete Ölçeği' kullanılmıştır. Araştırmada normallik testleri, betimsel analiz, değişkenler arasındaki ilişkileri incelemek için Ki-Kare Testi, Tek Yönlü ANOVA ve Paralel Aracılık Modeline uygun testler yapılmıştır. Araştırmada betimsel analiz sonuçlarına göre; katılımcıların büyük çoğunluğunun ara tip kronotip özelliği gösterdiği, orta ve iyi düzey uyku kalitesine sahip olduğu, anksiyete düzeylerinin yüksek olmadığı ve psikolojik dayanıklılık düzeylerinin ise yüksek olduğu belirlenmiştir. Analiz sonuçlarına göre; uyku kalitesi anksiyete ile negatif yönde, psikolojik dayanıklılık ile pozitif yönde anlamlı ilişkiye sahiptir. Psikolojik dayanıklılık ile anksiyete arasında negatif yönlü anlamlı bir ilişki olduğu bulunmuştur Araştırmada ayrıca sabahçı tipe yakın tipteki katılımcıların çoğunluğunun iyi ve orta düzeyde uyku kalitesine sahip olduğu, sabahçı tipte yer alan katılımcıların orta tipte yer alan katılımcılara göre psikolojik dayanıklılık düzeylerinin yüksek olduğu belirlenmiştir. Anksiyete ile sirkadiyen tipleri arasında ise anlamlı bir ilişki belirlenmemiştir. Araştırmada elde edilen bu sonuçlara göre; uyku kalitesinin anksiyete üzerindeki etkisinin hem doğrudan hem de psikolojik dayanıklılık aracılığı ile dolaylı şekilde etkilediği belirlenmiştir.

The aim of this study is to determine the relationships among sleep quality, circadian types, psychological resilience, and anxiety. The study was designed in accordance with the descriptive and relational screening model, which are quantitative analysis methods. The study group consisted of 298 individuals between the ages of 18-65, selected according to inclusion and exclusion criteria. The data collection tools were the 'Morningness-Eveningness Scale,' the 'Pittsburg Sleep Quality Index (PSQI), the 'Psychological Resilience Scale for Adults (YIPRS),' and the 'Beck Anxiety Inventory.' Normality tests, descriptive analysis, and tests appropriate to the Chi-Square Test, One-Way ANOVA, and the Parallel Mediation Model were conducted to examine the relationships between variables. According to the descriptive analysis results, the majority of the participants exhibited intermediate chronotype characteristics, had moderate to good levels of sleep quality, did not have high anxiety levels, and had high levels of psychological resilience. According to the analysis results, sleep quality has a negative and significant relationship with anxiety and a positive relationship with psychological resilience. A negative and significant relationship was found between psychological resilience and anxiety. The study also determined that the majority of participants with a morning personality type had good to moderate sleep quality, while participants with a morning personality type had higher levels of psychological resilience than those with a moderate personality type. No significant relationship was found between anxiety and circadian sleep patterns. These results indicate that sleep quality has both a direct effect on anxiety and an indirect effect through psychological resilience.