Psikoterapilerin Etkililiğini Belirleyen Temel Faktörlerin Psikoterapinin Yarıda Bırakılması (PYB) Üzerindeki Etkileri

Abstract

Terapi yöntemleri arasında farklılıklar bulunsa da, kuramlar üstü bir bakış açısıyla yaklaşıldığında psikoterapilerin temelde birçok ortak özelliğe sahip olduğu görülmektedir. Bu ortak faktörlerin, terapilerin etkililiğinde önemli rol oynadığı bilinmektedir. Psikoterapinin yarıda bırakılması (PYB), alınan terapinin etkili ve verimli olmadığına işaret edebilmektedir. Bu tez çalışmasında, Türkiye'de yaşayan yetişkin danışanların ve terapistlerin psikoterapinin yarıda bırakılması ile ilgili deneyimleri, psikoterapilerin etkililiğini belirleyen temel faktörler bağlamında incelenmiştir. Araştırmanın örneklemi, 'danışan' ve 'terapist' olmak üzere iki bağımsız gruptan oluşmaktadır. Danışan örneklemi, 18 yaşından sonra en az 1 terapi seansına katılmış 172 katılımcıdan oluşmaktadır. Terapist örneklemi ise en az psikoloji, PDR veya psikiyatri lisans eğitimini tamamlamış ve en az 6 aylık danışan görme tecrübesine sahip 77 katılımcıdan oluşmaktadır. Veriler; Demografik Bilgi Formu, Danışanlar İçin Terapi Motivasyonu Ölçeği, Milwaukee Psikoterapi Beklentileri Ölçeği, Psikolojik Danışma Öz-Yeterlik Ölçeği, Psikoterapi Hakkındaki Düşünceler Ölçeği, Psikoterapi Tepkileri Ölçeği ve Terapötik İttifak Ölçeği-Kısa Form aracılığıyla toplanmıştır. Verilerin analizlerinde Bağımsız Örneklemler için T-Testi, Mann-Whitney U testi, Pearson ve Spearman korelasyon testleri ile aracılık analizleri kullanılmıştır. Araştırma sonucunda, psikoterapilerin etkililiğini belirleyen birçok temel faktörün, özellikle danışan perspektifinden PYB üzerinde belirleyici olduğu görülmüştür. Mevcut tez çalışması, psikoterapilerin daha etkili hale getirilmesi ve sürdürülebilirliğinin artırılması yönünde alanyazına katkı sunmayı amaçlamaktadır.Although there are differences among therapy methods, from a transtheoretical perspective, psychotherapies appear to have common characteristics. These factors play an important role in the effectiveness of therapy. Dropout can indicate that therapy was not effective. In this study, the experiences of adult clients and therapists living in Turkey regarding psychotherapy dropout were examined in the context of these core factors. The research sample consists of two independent groups: 'clients' and 'therapists.' The client sample has 172 participants who attended at least 1 therapy session after the age of 18. The therapist sample has 77 participants who have at least an undergraduate degree in psychology, psychological counseling, or psychiatry and 6 months of experience. The data were collected using a Demographics Form, Working Alliance Inventory-Short, Milwaukee Psychotherapy Expectations Questionnaire, Client Motivation for Therapy Scale, Thoughts About Psychotherapy Survey, Counselor Activity Self-Efficacy Scales and Reactions to Psychotherapy Questionnaire. Data were analyzed using Independent Samples T-Test, Mann-Whitney U test, Pearson and Spearman correlation tests, and mediation analyses. The study revealed that many core factors determining the effectiveness of psychotherapy, particularly from the client's perspective, are decisive on dropout. This study aims to contribute to the literature by helping psychotherapies become more effective and sustainable.