Kırsal İyi Olma Hali Kavramı ve Ölçümünün Türkiye Kırsalı Bağlamında Değerlendirilmesi

Abstract

Pandemi sonrası oluşan iktisadi ve sosyal koşullar, teknolojik gelişmelerin de katkısıyla mekânsal algıları değiştirmiştir. Tarihsel açıdan “geri” olarak kurgulanan kırsal alanlar, insanlığın daha iyi yaşam beklentilerini içerecek şekilde yeniden gündeme gelmektedir. Bu bağlamda, “kırsal iyi olma hali” kavramı, tanım ve ölçüm yöntemleri bakımından tartışılmaktadır. Kırsalın neresi olduğu ile başlayan bu tanımlama çabasında, sadece farklı kırsallıkları ayırt etmenin önemi değil aynı zamanda amaç, aktör ve politika düzeyindeki farklılaşmalar da vurgulanmakta ve kırsal iyi olma hali bir “fırsatlar coğrafyası” olarak kurgulanmaktadır. Bu çalışma, ilk olarak kırsal iyi olma tanımlarını ele almakta ve kavramın ölçümüne dahil edilebilen farklı değişkenlerin neler olduğunu sunmaktadır. Faklı ülkelerde kavram, yoksulluk, gelir ve iş imkanları, sosyal sermaye, hizmetlere erişim, doğal ve kültürel miras, ulaşım, güvenlik ve sağlık koşulları gibi boyutlar dahil edilerek ölçülebilmektedir. Ardından, kırsal iyi olma halinin Türkiye’de hesaplanabilirliği üzerine düşünülerek TUİK ve diğer resmî kurumlar tarafından sunulan istatistiklerle kırsal alanların güncel tablosu çizilmektedir. Ayrıca ülkemiz özelinde kırsal iyi olma kavramına dahil edilebilecek özgünlükler; tersine göç, üretim teknolojilerinde ve ürün bileşiminde çeşitlenme, tarım dışı gelir kaynakları, kooperatifleşme ve yoğun dış göç olarak tartışılmıştır. Bu araştırma, birincil kaynak olarak OECD ve TÜİK veri tabanlarını ve resmî kurumların konuya dair raporlarını taramıştır. Sonuç olarak bu makalede, kırsal iyi olma hali kavramı tanıtılmış, ölçümüne dair farklı yaklaşımlar ve göstergeler ortaya konulmuş, Türkiye’deki kırsal alanlara dair istatistiki veri durumu sorgulanmış ve bu kavram ışığında dikkate alınması gereken özgünlükler tartışılmıştır. Bu yönüyle, hem iyi olma hali ve kavramı etrafındaki hem de Türkiye tarımsal yapı/kırsal kalkınmaya dair alan yazına katkı sunmak hedeflenmektedir.