Birinci Cumhuriyetin Tasfiyesinde Türkiye Sermaye Sınıfının Çıkarı ve Rolü

Abstract

Her modern ulus devletin bir kuruluş felsefesi ve kurucu değerleri vardır. Bu felsefe ve değerler, devletin ideolojik içeriğini ve toplumsal sınıflar arasındaki uzlaşı çerçevesini belirler. Sınıf mücadelesi, olağan koşullarda genel anlamda bu çerçevenin dışına çıkmayacak biçimde yürür. Türkiye Cumhuriyeti’nin üç temel kurucu değeri bağımsızlık, devletçilik ve laikliktir. Bu değerler, cumhuriyetin kuruluşundan itibaren bir yanda devletin, sermaye sınıfının çıkarına bir sana- yileşme ve kalkınmayı nasıl yürüteceğini; diğer yanda bu sanayileşme ve kal- kınmanın sınıflar arasındaki uzlaşının inşası açısından nasıl araçsallaştırılacağını belirlemiştir. Ne var ki, uzun erimde Türkiye sermaye sınıfının çıkarları açısın- dan 1923’te sınırları çizilen uzlaşı çerçevesi dar gelmeye başlamış; sermaye sını- fının birikim pratikleri cumhuriyetin kurucu değerlerini aşındırmaya başlamıştır. 2002’den bugüne kadar AKP iktidarı, bu değerlerin devlet ve siyasetten tasfiye edildiği uzun bir karşı devrim dönemidir ancak yaşanan tasfiyenin salt siyasi öz- nellikle açıklanması, sermaye sınıfının bu tasfiyedeki çıkarı ve rolünün sıklıkla göz ardı edilmesine neden olmaktadır. Bu makalede, bu boşluk doldurulmaya, söz konusu ekonomi politik çıkarlar ve rol açıklanmaya çalışılacaktır.