Komplo Teorileri ve Dış Politika Algısı: Uluslararası İlişkiler, Gündelik Söylemler ve Siyasal Algılar Üzerine Disiplinlerarası Bir İnceleme

Abstract

Dış politikayı, iç politika ile ilişkisi ve çok katmanlı olarak incelediğimiz bu makalede “sıradan” bireylerin dış politika algılarına odaklanmaktayız. Bu bağlamda, makalenin amacı kurumsal dış politika mekanizmalarına dahil olmayan bireylerin gündelik anlatılarında vuku bulduğu haliyle dış politika algılarının komplo anlatılarıyla nasıl ilişkilendiğini göstermektir. Bu makale boyunca öne sürdüğümüz savlar 2021 ve 2022 yıllarında farklı safhalarda gerçekleştirdiğimiz odak görüşmelerine dayanmaktadır. Araştırma bulgularımız komplo anlatılarının dış politikayı nasıl anlaşılabilir kıldığını ve bu anlaşılabilir kılma işlevi ile alttan yukarı bir toplumsal etki yarattığını göstermektedir. Ana argümanımız komplo anlatılarının temelini “dış güçler” ekseninde geliştirilen ve Türk dış politikasındaki gelişmeleri Türkiye’nin diğer uluslararası aktörlerle mücadelesi olarak değerlendiren anlatıların oluşturduğudur. Bu anlatıyla ilişkili olarak, ekonomik sorunları dış güçlerin müdahalesi ve manipülasyonları olarak gören anlatılar da gündelik deneyim ve sorunların dış politikayla ilişkilendirilmesine dair bir örnek oluşturmaktadır. Son olarak ise bu anlatılarda ortaya çıkan kabil, egemen ve özel bir “biz” algısı ulusal kimlik çevresinde geliştirilen söylemlerle dış politika algısının ilişkisini göstermektedir. Makale, dış politikanın komplo teorileri aracılığıyla gündelik söylemlere nasıl sirayet ettiğini inceleyerek pek çok disipliner ve interdisipliner tartışmaya katkı yapmaktadır.