Tarımsal Ürün Fiyat Artışlarının Türkiye Tarımının Yapısal Sorunlarına Dair Gösterdikleri

Abstract

Türkiye’de işlenmemiş tarımsal ürünlerin perakende fiyatları Kasım 2018 itibariyle genel olarak zaten yüksek seyretmekte olan enflasyonun çok ötesinde bir artış sürecine girdi. Yaş sebze ve meyvede dört ay zarfında yüzde 50’yi aşan nominal fiyat artışı doğal olarak hararetli tartışmaları da tetikledi ve meseleye çok sayıda açıklama getirildi. Bu açıklamalar içerisinde en yaygını Türkiye tarımının girdi açısından dışa bağımlılığı ve döviz kurunda 2018 ortasında yaşanan şokun fiyatlara yansımış olmasıydı. Bu açıklama, belli bir düzeyde doğru olsa da; bu makalenin yazarı döviz kuru ile işlenmemiş tarımsal ürünlerin perakende fiyatları arasında kurulan ilişkinin Türkiye’nin tarımsal ürün ihracatı dikkate alınmadığı müddetçe eksikli olacağını düşünmektedir. Fiyatların kura verdiği şiddetli tepki, Türkiye tarımının son yirmi yılını kapsayan yapısal sorunlarının bir bakiyesi niteliğindedir ve doğru yöntem, olanların bu tarihsel perspektiften değerlendirilmesidir. Dolayısıyla bu makalede, son verilerin işaret ettiği eğilimler tarihsel analize tabi tutulacak ve eldeki soruna kısa vadeli ve geçici değil; uzun vadeli ve (en azından daha) kalıcı, bütünlüklü bir çözüm önerilecektir.

In Turkey, the consumer prices of unprocessed agricultural products began to hike by November 2018, quite surpassing the already high inflation. The nominal prices of raw fruit and vegetables rose 50 percent in just four months and this, naturally, sparked a hot debate in which many explanations were brought. The most widely accepted of these explanations pointed to the external dependence of Turkish agriculture when it comes to agricultural inputs; claiming that the cause of the price hike at the end of the year is the foreign exchange rate shock that happened around mid-2018. While this explanation is quite right to some extent, the author of this article thinks that any relation formulated between the foreign exchange rate and the consumer prices of unprocessed agricultural products would be incomplete unless it takes into account the agricultural exports of Turkey. The sharp reflex that the prices display in the face of rising foreign exchange rate serves to display the final account of the structural problems of Turkish agriculture in the past two decades; and the correct way to address the issue is from this historical perspective. Therefore, in this article, the trends that latest data point to will be historically analyzed and a long-term and (at least more) lasting solution will be proposed for the problem at hand.